15 sierpnia

Przypadająca 15 sierpnia uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny wiąże się nierozłącznie ze święceniem ziół, toteż w pobożności ludowej nosi ona nazwę święta Matki Boskiej Zielnej lub Korzennej. W kościołach święci się wówczas zioła, kwiaty i snopy dożynkowe.

Symboliczny sens niosły ze sobą pęki rozmaitych polnych kwiatów i ziół, należały do nich bylica, mirt, rozmaryn, hyzop, wrotycz, dziewanna, ruta, hyzop, rumianek, dziurawiec, mak,  koniczyna, borówka, barwinek, mięta, lebiodka, dzięgiel. Przy każdej okazji święcono robione z nich bukiety, wieńce, wianki. Pojawiały się wszędzie tam, gdzie rytuały apelowały do zaświatów o przychylność, urodzaj i powodzenie.


Do najważniejszych zapewne należała bylica – „matka ziół” –  przydrożny chwast, któremu przypisywano zadziwiające właściwości;  w tradycji magii leczniczej jest ona zielem życia, w czarnej magii zaś stosowano ją jako truciznę, ziele przynoszące szaleństwo i śmierć. Uważano ją za roślinę księżycową, której spalanie mogło odegnać zły los stąd zapewne jej obecność we wszystkich świątecznych wiankach – przede wszystkim sobótkowych. W  Polsce należy do magicznych ziół chroniących od „potworów, uroków, nieszczęść i chorób”.

W podobny sposób traktowano mirt,  symbolizował on  – w polskiej kulturze –  dziewictwo i młodość, płodność i szczęście, życie ale i śmierć, jednocześnie odrodzenie i oczyszczenie. Już starożytni Grecy i Rzymianie uważali mirt za symbol dziewiczego wdzięku i dlatego poświęcali go bogini piękności i miłości Afrodycie (Wenus) .Św. Hieronim uważał mirt za symbol woni Chrystusa, a  św. Grzegorz za symbol cnoty  wstrzemięźliwości i opanowania siebie, a także współczucia wobec niedoli bliźniego.

Hyzop –  gatunek majeranku;  od starożytności był cenioną rośliną rytualną i  leczniczą. Arabowie i Żydzi uważali go za roślinę świętą i używali  go do rytualnych oczyszczeń. To niezwykle wonne ziele często służyło za kropidło. Symbolika hyzopu nawiązuje  do podwójnej jego funkcji  używania go do rytualnego pokropienia, które oczyszcza  ludzi z grzechów i stosowania go jako lekarstwa do oczyszczania płuc.

Wrotycz – w Polsce zwany  jest także piżmą lub piżmowym zielem. Jego łacińska nazwa (tanacetum) wywodzi się od greckiego słowa nieśmiertelność. Wierzono przez wieki, że wrotycz wzmacnia siły i pomaga zachować zdrowie, a jego silne antyseptyczne właściwości mogą uratować przed śmiercią. Jego delikatne listki doskonale nadają się do dekorowania potraw. Ciekawostka kulinarna – W wielu krajach jest tradycyjną rośliną wielkanocną –  używa się go do wypieku wielkanocnych  ciasteczek wrotyczowych, lub przygotowywania wielkanocnych deserów mających przypominać  gorzkie zioła zjadane na święto Pesach.

Ruta – roślina obrzędowa, magiczna, lecznicza cieszyła się sławą „wszechleku” stanowiła też amulet przeciw czarom.  W polskie obrzędowości ludowej była symbolem niewinności i dziewictwa. Powiedzenie „Panna rutkę sieje” znaczyło, że nie wychodzi za mąż, a wianki ślubne wito najczęściej  z ruty, barwinka i z rozmarynu.

Dziurawiec zwyczajny – wierzono, że wypędzające złe duchy –  powszechnie uważany za ziele święte i lek uniwersalny. Zwany „dzwonkami Jana Chrzciciela” lub „zielem świętego Jana” należy do głównych ziół świętojańskich.

Koniczyna – w chrześcijaństwie jej trójlistny listek stał się symbolem Trójcy świętej. U druidów uchodziła za świętą roślinę czarodziejską, a w starożytności  uważano ja za ważną roślinę leczniczą ze względu na jej „niezniszczalną siłę żywotną – siłę życia.”Wonny i uzdrawiający kwiat dziewanny był symbolem a zarazem kwiatem poświęconym starosłowiańskiej bogini dziewic . W mitologii słowiańskiej   bogini Dziewanna  była uosobieniem władzy ducha nad ciałem .

Barwinek pospolity  zwano  „fiołkiem czarownika”. 

Wyjątkowe cechy przypisywano makowi – uznawany za symbol nocy, zapomnienia, snu, ciszy,  wyraźnie przypominał zaświaty.

Święcenie ziół ma podkreślać, że człowiekowi potrzebna jest ozdrowieńcza moc natury. Kwiaty, zioła i zboża święci się w kościołach przy różnych okazjach w roku, ale najbardziej popularna jest Matka Boska Zielna – 15 sierpnia. Nie tylko dlatego, że w tym czasie kwitną prawie wszystkie zioła, lecz także przez nawiązanie do samego święta maryjnego. Już wczesne chrześcijaństwo znało legendę o tym, że Syn Boży wziął swoją Matkę do nieba, a apostołowie, otworzywszy Jej grób, znaleźli w nim tylko róże.

W Sienie, we włoskiej Toskanii, 15 sierpnia odbywa się święto zwane palio – wyścigi zaprzęgów konnych wokół głównego rynku. Organizuje się je na pamiątkę 1260 roku, gdy miasto, przeżywające wielkie nieszczęścia, oddało się w opiekę Najświętszej Maryi Pannie i zwyciężyło w walce o uniezależnienie się od Florencji. Zwycięzca palio otrzymuje szarfę z wymalowanym wizerunkiem Matki Bożej.

Tagged

Leave a Reply

Your e-mail address will not be published. Required fields are marked *